Tinker, Tailor, Soldier, Spy; John le Carré’nin en çok satanlar listesinde yer alan klâsik romanının, uzun süredir beklenen sinema uyarlamasıdır. Türü gerilim olan filmin yönetmeni Tomas Alfredson (Let The Right One In). Senaryo uyarlaması ise, Bridget O’Connor ve Peter Straughan’dan oluşan yazım ekibi tarafından yapılmıştır.

Yıl 1973. Yirminci yüzyılın ortalarında baş gösteren Soğuk Savaş, uluslararası ilişkilere zarar vermeye devam etmektedir. MI6 olarak da adlandırılan “Sirk” kod adlı İngiliz Gizli İstihbarat Servisi (SIS), bir yandan diğer ülkelerin casusluk girişimlerine ayak uydurmaya, bir yandan da İngiltere’nin güvenliğini sağlamaya çalışmaktadır. Sirk’in “Kontrol” olarak bilinen başkanı (John Hurt), kendini işine adamış bir ajan olan Jim Prideaux’yu (Mark Strong) Macaristan’a gönderir. Ancak Jim’in görevi esnasında işler ters gidince, Kontrol ve keskin zekâsıyla yükselmeyi hedefleyen sağ kolu George Smiley (Gary Oldman) Sirk’ten ayrılmaya zorlanır.

Smiley, kendisini terk eden karısı Ann’den boşandıktan kısa bir süre sonra, Müsteşar Oliver Lacon (Simon McBurney) tarafından görüşmeye çağırılır. Sirk’in, Sovyetler Birliği için çalışan ve İngiltere’yi tehlikeye atan iki taraflı bir ajan ya da köstebek tarafından açığa çıkarıldığına dair artan şüpheler üzerine, hükümetin emriyle gizlice tekrar göreve getirilir. Smiley, genç ajan Peter Guillam’ın (Benedict Cumberbatch) desteğiyle, Sirk’in geçmiş ve hâlihazırdaki faaliyetlerini incelemeye alır. Köstebeğin izini sürerken, önde gelen Rus casuslarından gizemli Karla ile yıllar önceki karşılaşmaları da aklından çıkmamaktadır.

Köstebeğin izini kaybettiklerine inandıkları bir anda, başına buyruk saha ajanı Ricki Tarr (Tom Hardy) beklenmedik bir şekilde Lacon ile bağlantıya geçer. Türkiye’de gizli ajanlık yapan Ricki, elinde çok önemli bilgiler olduğunu iddia eden ve ihanete uğramış bir kadın olan Irina’ya (Svetlana Khodchenkova) âşık olur. Diğer yandan Smiley Kontrol’ün köstebek şüphelileri listesini beş kişiye indirdiğini öğrenir. Bu beş adam; Tinker kod adlı hırslı Percy

Alleline (Toby Jones), Tailor adıyla anılan, rahat ve kendinden emin Bill Haydon (Colin Firth), Soldier olarak bilinen yiğit Roy Bland (Ciarán Hinds), Poor Man olarak tanınan işgüzar Toby Esterhase (David Dencik) ve Smiley’nin kendisidir.

Şaşırtıcı gerçek daha ortaya çıkmadan bile, uluslararası bir casusluk oyununun ölümcül tuzağına düşürülen oyuncuların üzerindeki duygusal ve fiziksel yük artacaktır…

John Lecarre’in Yorumu

Tinker Tailor Soldier Spy’ın sinemaya uyarlanması fikrine, 32 yıl önceki televizyon dizisi uyarlamasını sevenlerin vereceği tepkilere benzer kaygılarla yaklaştım.

George Smiley’i Alec Guinness oynuyordu. George, Alec’ti, nokta. Bu rolü onun gibi oynayacak birini bulmak bile yeterince zorken ondan daha iyi oynayacak birini nasıl bulacaklardı?

Filmin yönetmeni, Tomas Alfredson gibi kayda değer bir yönetmen dahi olsa, bu karmaşık hikâyeyi nasıl birkaç saate sığdıracaktı? Televizyon dizisi bile yedi bölüm sürmüştü. Neresinden bakarsanız bakın, televizyon dizileri hâlâ görüntülü bir radyodan farksızken, oysa son zamanlarda sinema filmlerinde neredeyse hiç konuşma bile yok.

Neyse ki kaygılarım yersiz çıktı. Alfredson bence muhteşem bir iş çıkardı. Beni romanın ve karakterlerin, otuz iki yıl önceki dizinin girmediği, arka sokaklarına götürdü.

Gary Oldman’ın Smiley’si, Guinness’in dehasına büyük saygı gösteriyor. Selefinin role kattığı yalnızlık, içe dönüklük, ızdırap ve zekâyı, hatta aynı zarafeti yansıtıyor.

Fakat Oldman’ın Smiley’si ilk andan itibaren sabırla patlamayı bekleyen bir bomba gibi görünüyor. Tehlike, bastırılmış bir öfke ve neredeyse cesaret edip de ümitsizliğe kapılmanın eşiğinden dönmeyi başaramayacakmış gibi gelen merhamet hisleri tamamen Oldman’a ait. Karanlık bir gecede Alec Guinness’in Smiley’si ile karşılaşacak olsam, içgüdüsel olarak onun kanatları altına sığınmak isterdim. Oldman’ınkiyle karşılaşacak olsam, sanırım kaçmayı tercih ederdim.

Tamamen kendi bakış açımdan söylüyorum, film tam bir başarı örneği. İnsanlar bana ‘Zavallı Alec Guinness’e bunu nasıl yaparsın?’ diye sorarlarsa yanıtım şu: ‘zavallı Alec’ Oldman’ı görseydi, onu ayakta alkışlayan ilk kendisi olurdu.

Bence bu kitabın filmi olmaktan çok filmin filmi diyebiliriz ve yine bana göre kendi çapında bir sanat eseri. Alfredson’un kitabımı filme uyarlaması benim için gerçekten gurur verici, fakat ortaya çıkan sonuç tamamen onun eseri.

John le Carré, 23 Temmuz 2011

Yönetmenin Görüşü

John le Carré ile ilk buluşmamızda, romanının film uyarlaması konusundaki görüşleri son derece netti: “Lütfen kitabı filme aynen aktarmaya ya da televizyon dizisini yeniden çekmeye uğraşmayın. Bunlar zaten yapıldı. Müdahale etmeyeceğim ama merak ettiğiniz bir şey olduğu takdirde beni arayabilirsiniz.”

Sanırım dediklerine harfiyen uyduk.

Elbette 349 sayfalık kitabın içerisindeki her ayrıntıyı filme dâhil edemezsiniz. Ama en azından ana hatlarını, bazı olay ve anları seçip kendi gördüklerinizi betimlemeye çalışabilirsiniz.

Tinker, Tailor, Soldier, Spy ile birbirleriyle bağlantılı olan sadakat duygusu ve idealler üzerine bir film yaptığımızı düşünüyorum. Bu günlerde bu değerler pek revaçta olmadığı için olabilir mi?

Tomas Alfredson, Ağustos 2011

Yönetmen: Tomas Alfredson
Oyuncular: Mark Strong, John Hurt, Bridget O’Connor, Gary Oldman, Toby Jones, David Dencik, Colin Firth, Benedict Cumberbatch
Senaryo: Peter Straughan
Yapımcılar: Tim Bevan, Eric Fellner
Prodüksiyon Tasarımı: Maria Djurkovic
Görüntü Yönetmeni: Hoyte Van Hoytema
Kurgu: Dino Jonsater
Kostüm Tasarımı: Jacqueline Durran
Sanat Yönetimi: Tom Brown, Zsuzsa Kismarty-Lechner
Müzik: Alberto Iglesias
Yapımcı Stüdyo: Working Title Films, Studio Canal
Türkiye Dağıtımı: Chantier Films
Gösterim Tarihi: 10 Şubat 2012